Kto może skorzystać z ulgi na złe długi w PIT
Art. 26i ustawy o PIT dotyczy osób, które prowadzą działalność gospodarczą i płacą podatek od dochodu. To przedsiębiorcy na skali podatkowej (12% i 32%) oraz na podatku liniowym (19%). Przychód w działalności powstaje w dniu wydania towaru albo wykonania usługi, a nie w dniu zapłaty. Ulga pozwala nie płacić podatku od pieniędzy, które nie wpłynęły.
| Forma opodatkowania | Ulga z art. 26i |
|---|---|
| Skala podatkowa | tak |
| Podatek liniowy | tak |
| Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych | nie |
| Karta podatkowa | nie |
Ryczałtowiec nie ma ulgi, bo płaci podatek od przychodu bez kosztów, a ustawa o zryczałtowanym podatku nie zawiera podobnego przepisu. Ulgę w VAT ryczałtowiec będący czynnym podatnikiem VAT może jednak stosować normalnie, według zasad ze strony ulga na złe długi VAT.
Warunki ulgi w PIT
- Sprzedaż jest transakcją handlową, czyli umową między przedsiębiorcami, za wynagrodzeniem, w związku z działalnością obu stron. Faktura dla osoby prywatnej nie daje prawa do ulgi.
- Od terminu zapłaty z umowy albo faktury minęło 90 dni, a należność nie została zapłacona ani zbyta.
- Kwota weszła wcześniej do przychodów z działalności.
- Na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego złożenie zeznania dłużnik nie jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego ani likwidacji.
- Od daty wystawienia faktury albo zawarcia umowy nie minęły 2 lata, licząc od końca roku wystawienia.
- Strony nie są podmiotami powiązanymi.
Zasady są niemal takie same jak w podatku od spółek, opisanym na stronie ulga na złe długi CIT.
Obowiązki dłużnika na PIT
Przedsiębiorca, który ujął fakturę zakupową w kosztach i nie zapłacił jej w ciągu 90 dni od terminu, zwiększa dochód o wartość niezapłaconego zobowiązania. Przy stracie zmniejsza stratę. Robi to w zeznaniu za rok, w którym minął 90. dzień. Gdy zapłaci później, zmniejsza dochód w zeznaniu za rok zapłaty. Ten obowiązek istnieje niezależnie od decyzji wierzyciela.
Ulga a księga przychodów i rozchodów
Ulga nie zmienia zapisów sprzedaży w KPiR. Przychód z faktury zostaje w księdze w dniu, w którym powstał. Korekta działa na poziomie obliczenia podatku, czyli przy zaliczce i w zeznaniu rocznym. W praktyce warto prowadzić osobne zestawienie faktur objętych ulgą, z terminem płatności, 90. dniem, kwotą korekty i datą ewentualnej zapłaty. Takie zestawienie w PDF i CSV przygotuje kalkulator ulgi na złe długi.
Ulga w zaliczkach na PIT
Przepisy o zaliczkach (art. 44 ustawy o PIT) pozwalają wierzycielowi zmniejszyć dochód będący podstawą zaliczki za okres, w którym minął 90. dzień, jeśli do terminu zapłaty zaliczki należność nie wpłynęła ani nie została zbyta. Gdy klient zapłaci w trakcie roku, wierzyciel zwiększa dochód w zaliczce za okres zapłaty. Ostateczne rozliczenie następuje w zeznaniu PIT-36 albo PIT-36L.
Przykład liczbowy
Fikcyjny przedsiębiorca wystawia fakturę na 15 000 zł netto (18 450 zł brutto) z terminem 10 czerwca 2026. Liczenie 90 dni zaczyna się 11 czerwca, a 90. dzień mija 8 września 2026. Klient do końca roku nie płaci.
| Forma opodatkowania | Zmniejszenie dochodu | Niższy podatek |
|---|---|---|
| Podatek liniowy 19% | 15 000,00 zł | 2 850,00 zł |
| Skala, próg 12% | 15 000,00 zł | 1 800,00 zł |
| Skala, próg 32% | 15 000,00 zł | 4 800,00 zł |
Przy skali efekt zależy od tego, w którym progu leży ta część dochodu. Wierzyciel może ująć zmniejszenie już w zaliczce za wrzesień 2026, płatnej do 20 października, jeśli pieniądze do tego dnia nie wpłyną. Tabela pomija składkę zdrowotną, której podstawa w części form opodatkowania też zależy od dochodu, dlatego jej zmianę policz z biurem rachunkowym. VAT z tej faktury, 3 450 zł, odzyskasz osobno w uldze z art. 89a. Kwotę odsetek za ten czas policzy kalkulator niezapłaconej faktury.
Jak policzyć 90. dzień i limit 2 lat
Liczenie zaczynasz od dnia następnego po terminie płatności z faktury albo umowy. Dzień, w którym mija 90. dzień, wyznacza okres zaliczki i rok zeznania. Faktura z terminem 10 czerwca daje 90. dzień 8 września. Faktura z terminem 15 listopada daje 90. dzień dopiero w lutym następnego roku, więc ulga trafia do zeznania za ten następny rok.
Limit 2 lat liczysz od końca roku wystawienia faktury. Faktura wystawiona w grudniu 2026 roku pozwala skorzystać z ulgi najdalej w rozliczeniu za 2028 rok. Przy długich terminach płatności i opóźnionej reakcji ten czas mija szybciej, niż się wydaje.
Gdy klient zapłaci albo sprzedasz dług
Zapłata po skorzystaniu z ulgi oznacza zwiększenie dochodu za okres zapłaty, w zaliczce albo w zeznaniu za rok, w którym pieniądze wpłynęły. Częściowa zapłata zwiększa dochód o zapłaconą część. Tak samo działa sprzedaż wierzytelności po korekcie, bo ulga dotyczy tylko długu niezapłaconego i niezbytego.
Na co uważać
- Limit w PIT to 2 lata, a w VAT 3 lata. Te terminy liczysz osobno.
- Ulga nie przysługuje, gdy dłużnik w chwili rozliczenia jest w upadłości, restrukturyzacji albo likwidacji.
- Przejście na ryczałt w kolejnym roku utrudnia rozliczenie korekt, dlatego przed zmianą formy opodatkowania przejrzyj otwarte faktury.
Opis ma charakter ogólny i nie jest poradą podatkową. Wyliczenia w serwisie są pomocą obliczeniową.