Ulga na złe długi CIT, czyli korekta podstawy opodatkowania z art. 18f

Na czym polega ulga na złe długi w podatku dochodowym od osób prawnych

Spółka rozlicza CIT memoriałowo. Przychód z faktury powstaje w dniu wykonania usługi albo wydania towaru, a nie w dniu zapłaty. Gdy klient nie płaci, spółka płaci podatek od przychodu, którego nie dostała. Art. 18f ustawy o CIT pozwala to wyrównać. Wierzyciel zmniejsza podstawę opodatkowania o wartość niezapłaconej wierzytelności, a dłużnik zwiększa ją o niezapłacone zobowiązanie, które wcześniej ujął w kosztach.

Ulga działa od 2020 roku i dotyczy transakcji handlowych w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Chodzi więc o sprzedaż towarów i usług między firmami, za wynagrodzeniem, w związku z prowadzoną działalnością. Ten sam mechanizm w VAT opisuje strona ulga na złe długi VAT, a dla przedsiębiorców na PIT strona ulga na złe długi PIT.

Warunki ulgi po stronie wierzyciela

• Od terminu zapłaty z umowy albo faktury minęło 90 dni, a wierzytelność nie została w tym czasie zapłacona ani zbyta.
• Wierzytelność weszła wcześniej do przychodów należnych spółki.
• Na ostatni dzień miesiąca poprzedzającego złożenie zeznania dłużnik nie jest w trakcie postępowania restrukturyzacyjnego, upadłościowego ani likwidacji.
• Od daty wystawienia faktury albo zawarcia umowy nie minęły 2 lata, licząc od końca roku, w którym ją wystawiono.
• Transakcja jest związana z działalnością obu stron i nie została zawarta między podmiotami powiązanymi.
• Ta sama kwota nie została już ujęta w kosztach przez odpis aktualizujący ani przez spisanie jako nieściągalna.

Ostatni punkt ma znaczenie praktyczne. Gdy spółka zaliczyła do kosztów podatkowych odpis aktualizujący należności, nie może drugi raz obniżyć podstawy tą samą kwotą przez ulgę.

Obowiązki dłużnika

Dłużnik, który zaliczył fakturę do kosztów, a nie zapłacił jej w ciągu 90 dni od terminu, zwiększa podstawę opodatkowania o wartość niezapłaconego zobowiązania. Gdy ma za ten rok stratę, zmniejsza stratę. Korektę robi w zeznaniu za rok podatkowy, w którym minął 90. dzień. To obowiązek, a nie wybór, i nie zależy od tego, czy wierzyciel skorzystał z ulgi.

Gdy dłużnik zapłaci po roku, w którym zrobił korektę, zmniejsza podstawę opodatkowania w zeznaniu za rok zapłaty. Przy zapłacie części długu korekta dotyczy zapłaconej kwoty.

Ulga w zaliczkach na CIT

Wierzyciel nie musi czekać do zeznania rocznego. Art. 25 ust. 19 ustawy o CIT pozwala zmniejszyć podstawę obliczenia zaliczki za okres, w którym minął 90. dzień, jeśli do dnia terminu płatności zaliczki wierzytelność nie została zapłacona ani zbyta. Gdy wpłata przyjdzie później w tym samym roku, wierzyciel zwiększa podstawę zaliczki za okres zapłaty. W zeznaniu rocznym zostaje ostateczny wynik. Przepisy o zaliczkach przewidują też korekty po stronie dłużnika, a ich zakres warto uzgodnić z biurem rachunkowym przed pierwszym zastosowaniem.

Przykład liczbowy

Fikcyjna spółka sprzedaje usługę za 40 000 zł netto (49 200 zł brutto) z terminem zapłaty 20 marca 2026. Przychód 40 000 zł wchodzi do podstawy opodatkowania za 2026 rok. Klient nie płaci. Liczenie 90 dni zaczyna się 21 marca, a 90. dzień mija 18 czerwca 2026.

Wierzyciel może ująć zmniejszenie już w zaliczce za czerwiec 2026, płatnej do 20 lipca, jeśli do tego dnia pieniądze nie wpłyną. Korektę podstawy w CIT liczy się od wartości netto, bo VAT nie jest przychodem. VAT z tej samej faktury odzyskasz osobno, w ramach ulgi z art. 89a. Obie wartości dla wielu faktur pokaże kalkulator ulgi na złe długi, a odsetki i rekompensatę od jednej faktury kalkulator niezapłaconej faktury.

Co się dzieje po zapłacie albo sprzedaży długu

Gdy dłużnik zapłaci po tym, jak wierzyciel skorzystał z ulgi, wierzyciel zwiększa podstawę opodatkowania w zeznaniu za rok, w którym dostał pieniądze. Przy częściowej zapłacie zwiększenie dotyczy zapłaconej części. Sprzedaż wierzytelności po korekcie przepisy traktują podobnie, bo ulga dotyczy długu niezapłaconego i niezbytego. Dłużnik po zapłacie zmniejsza wcześniej zwiększoną podstawę za rok zapłaty.

Limit 2 lat i inne pułapki

• Limit w CIT wynosi 2 lata od końca roku wystawienia faktury, czyli mniej niż 3 lata w VAT. Faktura z 2026 roku pozwala na ulgę w CIT najdalej w rozliczeniu za 2028 rok.
• Status dłużnika sprawdzasz na ostatni dzień miesiąca przed złożeniem zeznania. Ogłoszona w tym czasie upadłość odbiera prawo do ulgi.
• Ulga nie obejmuje transakcji z podmiotami powiązanymi.
• Spółki opodatkowane ryczałtem od dochodów spółek rozliczają się według odrębnych zasad i z tej ulgi nie korzystają w zwykłej formie.

Opis ma charakter ogólny i nie zastępuje porady podatkowej. Wyliczenia w serwisie są pomocą obliczeniową, a decyzję o korekcie podejmuje spółka z doradcą albo biurem rachunkowym.